آنچه خواهید خواند:
تفاوت اصلی بین سل کانتر ۳ قسمتی و ۵ قسمتی در نحوۀ طبقهبندی گلبولهای سفید خون است. دستگاه آنالایزر هماتولوژی ۳ قسمتی گلبولهای سفید را به سه گروه لنفوسیت، مونوسیت و گرانولوسیت تقسیم میکند، در حالی که مدل ۵ قسمتی علاوه بر این سه گروه، گرانولوسیتها را به نوتروفیل، ائوزینوفیل و بازوفیل تفکیک میکند. این تفاوت فنی باعث میشود دستگاه ۵ قسمتی اطلاعات دقیقتری برای تشخیص بیماریهای عفونی، آلرژیک یا التهابی ارائه دهد، اما دستگاه ۳ قسمتی برای آزمایشهای روتین کافی و از نظر اقتصادی مقرونبهصرفهتر است.
پیشنهاد ویژه: خرید دستگاه سل کانتر
تفاوتهای فنی بین آنالایزر هماتولوژی ۳ قسمتی و ۵ قسمتی
آنالایزرهای هماتولوژی از تجهیزات کلیدی آزمایشگاههای بالینی به شمار میروند و برای شمارش و تحلیل سلولهای خون استفاده میشوند. فناوری اصلی در دستگاههای ۳ قسمتی بر پایهٔ امپدانس الکتریکی است. در این روش، سلولها از یک منفذ باریک عبور میکنند و بر اساس اندازه و مقاومت الکتریکیشان شناسایی میشوند. این فناوری قابل اعتماد است، اما در تفکیک دقیق زیرگروههای گلبول سفید محدودیت دارد.
در مقابل، آنالایزرهای ۵ قسمتی معمولاً از فناوری پراکندگی نور لیزری بهره میبرند. در این روش، سلولها با پرتو لیزر برخورد میکنند و بر اساس زاویهٔ پراکندگی نور و ویژگیهای ساختاری، طبقهبندی میشوند. این فناوری امکان تشخیص افتراقی دقیقتر سلولهای سفید را فراهم میکند. برای مثال، در دستگاه ۳ قسمتی، تمام گرانولوسیتها در یک گروه گزارش میشوند، اما در مدل ۵ قسمتی، نوتروفیل، ائوزینوفیل و بازوفیل به صورت جداگانه شمارش میشوند.
از نظر پارامترهای گزارششده، هر دو نوع دستگاه مواردی مانند تعداد گلبولهای قرمز، پلاکت، هموگلوبین و هماتوکریت را اندازهگیری میکنند. تفاوت اصلی در نحوهٔ طبقهبندی گلبولهای سفید است. دستگاههای ۵ قسمتی معمولاً قابلیتهای تکمیلی مانند شناسایی سلولهای نابالغ یا هشداردهی دربارهٔ ناهنجاریها را نیز ارائه میدهند.
پیشنهاد ویژه: خرید تجهیزات هماتولوژی
کاربردهای عملی دستگاه شمارش سلول خون ۳ قسمتی و ۵ قسمتی
انتخاب میان آنالایزر هماتولوژی ۳ قسمتی و ۵ قسمتی به نوع مرکز درمانی و نیازهای بالینی بستگی دارد. دستگاه ۳ قسمتی بیشتر در کلینیکهای کوچک، مراکز بهداشت و بیمارستانهای با حجم نمونهٔ کم مورد استفاده قرار میگیرد. این دستگاه برای آزمایشهای روتین مانند چکاپ عمومی، غربالگری کمخونی و بررسی عفونتهای ساده مناسب است و به دلیل سرعت پردازش بالا و نیاز کم به نگهداری، گزینهای کارآمد برای مراکز با منابع محدود محسوب میشود.
از سوی دیگر، آنالایزرهای ۵ قسمتی بیشتر در بیمارستانهای بزرگ، مراکز تخصصی و آزمایشگاههای پژوهشی کاربرد دارند. این دستگاهها برای تشخیص دقیق بیماریهایی مانند لوسمی، اختلالات آلرژیک یا عفونتهای پیچیده ضروری هستند. برای مثال، شمارش دقیق نوتروفیلها در بیماریهای عفونی میتواند به انتخاب درمان مناسب کمک کند. همچنین، ظرفیت پردازش بالاتر این دستگاهها (گاهی بیش از ۱۰۰ نمونه در ساعت) آنها را برای مراکز پرتردد مناسبتر میکند.
مزایا و معایب اقتصادی سل کانترهای ۳ قسمتی و ۵ قسمتی
از نظر اقتصادی، دستگاههای ۳ قسمتی قیمت خرید اولیهٔ پایینتری دارند و معمولاً ۳۰ تا ۵۰ درصد ارزانتر از مدلهای ۵ قسمتی هستند. مواد مصرفی و ریجنتهای مورد استفاده در آنها نیز هزینهٔ کمتری دارند و نگهداریشان سادهتر است. بنابراین، برای مراکز با بودجهٔ محدود گزینهٔ مناسبی محسوب میشوند. با این حال، محدودیت دقت در طبقهبندی گلبولهای سفید ممکن است در برخی موارد نیاز به انجام آزمایشهای تکمیلی ایجاد کند.
در مقابل، دستگاههای ۵ قسمتی با وجود قیمت بالاتر، ارزش افزودهٔ بیشتری ارائه میدهند. دقت بالاتر در تحلیل سلولها میتواند به کاهش خطاهای تشخیصی کمک کند و در مراکز پرتردد، این تفاوت در دقت و سرعت به صرفهجویی در زمان و هزینه میانجامد. برخی مدلها امکان اتصال به سیستم اطلاعات آزمایشگاهی را دارند که کارایی بخش هماتولوژی را افزایش میدهد.
در مجموع، انتخاب نهایی باید بر اساس حجم کاری، بودجه و سطح نیازهای بالینی انجام شود. اگر آزمایشگاه روزانه کمتر از ۵۰ نمونه دارد، دستگاه ۳ قسمتی مناسب است، اما برای مراکز بزرگ یا موارد تخصصی، دستگاه ۵ قسمتی توصیه میشود.
چگونه دستگاه مناسب را انتخاب کنیم؟
برای انتخاب دستگاه مناسب، ابتدا حجم نمونهٔ روزانه و ماهیت آزمایشها را تعیین کنید. اگر مرکز شما بر آزمایشهای پایه تمرکز دارد و بیماران پیچیده کمی دارد، دستگاه ۳ قسمتی پاسخگوی نیازها خواهد بود. اما برای مراکز تخصصی، بیمارستانها یا بخشهایی که با بیماران مبتلا به بیماریهای عفونی یا خونشناسی سروکار دارند، دستگاه ۵ قسمتی انتخاب دقیقتری است. همچنین باید عواملی مانند فضای آزمایشگاه، آموزش پرسنل و خدمات پس از فروش را بررسی کنید.
سؤالات متداول
کدام دستگاه دقت بیشتری دارد؟
دستگاه ۵ قسمتی به دلیل تفکیک دقیقتر گلبولهای سفید دقت بیشتری دارد، اما برای آزمایشهای روتین، مدل ۳ قسمتی هم قابل اعتماد است.
آیا دستگاه ۵ قسمتی همیشه ارزش هزینهٔ بیشتر را دارد؟
خیر، اگر حجم نمونهٔ شما کم است یا نیاز به تحلیلهای تخصصی ندارید، مدل ۳ قسمتی انتخاب اقتصادیتری است.
در چه مراکزی از دستگاه ۳ قسمتی استفاده میشود؟
این دستگاه بیشتر در کلینیکهای کوچک، مراکز بهداشت و بیمارستانهای محلی برای آزمایشهای عمومی خون به کار میرود.